Uyum Görevlisi Nedir, Ne Yapar? Görevleri ve Günlük İş Akışı

Uyum görevlisi, bir kurumun faaliyetlerinin yürürlükteki mevzuata, düzenleyici kararlara ve kurum içi politikalara uygun yürütülmesini gözeten kişidir. Türkiye'de bu unvan iki farklı anlamda kullanılır: MASAK mevzuatındaki yasal "uyum görevlisi" ve kurumsal uyum (compliance) biriminde çalışan uzman. Bu yazıda her iki rolü, uyum görevlisinin görevlerini ve günlük iş akışını anlatıyoruz.

İki Anlam: Yasal Uyum Görevlisi ve Kurumsal Uyum Uzmanı

MASAK mevzuatında uyum görevlisi

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve buna bağlı uyum programı düzenlemeleri; bankalar, sigorta ve emeklilik şirketleri, aracı kurumlar, ödeme ve elektronik para kuruluşları gibi yükümlülerden bir uyum programı oluşturmalarını ve bu programın yürütülmesinden sorumlu bir uyum görevlisi atamalarını ister. Bu rolün başlıca sorumlulukları şunlardır:

• Kurumun suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla mücadele politikasını ve prosedürlerini hazırlamak, güncel tutmak,
• Risk yönetimi, izleme ve kontrol faaliyetlerini koordine etmek,
• Şüpheli işlem bildirimlerini değerlendirmek ve MASAK'a iletmek,
• Çalışanların eğitimini planlamak,
• MASAK ile iletişimi yürütmek ve talep edilen bilgileri sağlamak.

Kurumsal uyum uzmanı (compliance officer)

Daha geniş anlamda uyum görevlisi, kurumun tabi olduğu tüm mevzuatın takibinden ve bu mevzuata uyumun sağlanmasından sorumludur. Bankalarda mevzuata uyumun kontrolü, BDDK'nın iç sistemlere ilişkin düzenlemesi kapsamında iç kontrol faaliyetlerinin bir parçası olarak yürütülür. Bu rol yalnızca bir alanla sınırlı değildir: bankacılık, sermaye piyasası, kişisel verilerin korunması, tüketicinin korunması ve vergi mevzuatı aynı masaya gelir.

Uyum Görevlisinin Görevleri

1. Mevzuat takibi: Resmî Gazete'yi, mevzuat.gov.tr'yi ve düzenleyici kurumların yayınlarını izlemek; kurumu ilgilendiren değişiklikleri tespit etmek.
2. Etki analizi: Yeni bir düzenlemenin hangi süreçleri, ürünleri ve birimleri etkilediğini değerlendirmek.
3. Yükümlülük yönetimi: Düzenlemelerden doğan yükümlülükleri ilgili birimlere atamak, son tarihleri takip etmek.
4. Politika ve prosedür güncelleme: İç düzenlemelerin mevzuata uygun kalmasını sağlamak.
5. Kontrol ve doğrulama: Birimlerin aldığı aksiyonların yeterli olup olmadığını kanıtıyla birlikte değerlendirmek.
6. Raporlama: Üst yönetime ve gerektiğinde düzenleyicilere uyum durumunu raporlamak.
7. Eğitim ve danışmanlık: Çalışanları yeni düzenlemeler hakkında bilgilendirmek, iş birimlerinin mevzuat sorularını yanıtlamak.

Bir Uyum Görevlisinin Günlük İş Akışı

• Sabah: Gece yayımlanan Resmî Gazete'yi ve önceki günün kurum duyurularını gözden geçirmek; kurumu ilgilendirenleri ayıklamak.
• Gün içinde: BDDK, TCMB, SPK gibi gün içinde yayın yapan kurumların yeni metinlerini izlemek; acil olanlar için ilgili birimleri bilgilendirmek.
• Atama ve takip: Yeni yükümlülükleri birimlere atamak, yaklaşan son tarihleri kontrol etmek, geciken işleri takip etmek.
• Onay: Birimlerin kapattığı işleri kanıtıyla incelemek; yeterli olanları onaylamak, eksik olanları geri göndermek.
• Raporlama ve kayıt: Denetim izinin eksiksiz olduğundan emin olmak, dönemsel raporları hazırlamak.

Bu iş akışının en çok zaman alan kısmı, okunması gereken metin hacmidir. Otomasyonun en büyük katkısı da buradadır: tespit ve ön eleme otomatikleştiğinde uyum görevlisi zamanını değerlendirmeye ayırabilir. Bu konuyu Uyum Yönetimi Otomasyonu yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Uyum Görevlisi İçin Gerekli Yetkinlikler

• Bankacılık, sermaye piyasası ve ilgili sektör mevzuatına hâkimiyet,
• Hukuki metinleri yükümlülüklere ayırabilme ve etki analizi yapabilme,
• İş birimleriyle koordinasyon ve önceliklendirme becerisi,
• Kayıt tutma, raporlama ve denetim süreçlerine yatkınlık,
• Uyum teknolojilerini (RegTech) etkin kullanabilme.

Regvion Uyum Görevlisinin İşini Nasıl Kolaylaştırır?

• Uyum incelemesi kuyruğu: Kurumunuzu ilgilendiren her yükümlülük, yapay zekânın güven düzeyi ve önerdiği departmanlarla birlikte uyum görevlisinin önüne gelir.
• Rol bazlı yetkiler: Yönetici, uyum görevlisi ve departman kullanıcısı için ayrı yetkiler; departman kullanıcıları kendi departmanlarına atanan işleri yürütür.
• Onay ve itiraz: Birimin kapattığı işi uyum görevlisi kanıtıyla birlikte inceler, onaylar ya da gerekçesiyle geri gönderir.
• Günlük bülten ve bildirimler: Her sabah yeni ve güncellenen mevzuat tek e-postada; takip edilen bir mevzuat değiştiğinde "ne değişti" bildirimi.
• Denetim izi: Kim, ne zaman, ne yaptı kaydı her vaka için hazırdır.

Sık Sorulan Sorular

Uyum görevlisi ile iç denetçi arasındaki fark nedir?

Uyum görevlisi mevzuata uyumu sürekli olarak izler ve sağlar; iç denetim ise kurumun süreçlerini, uyum faaliyetleri dahil, bağımsız olarak ve belirli aralıklarla denetler.

Her kurumun MASAK uyum görevlisi ataması gerekir mi?

Hayır. Uyum programı ve uyum görevlisi yükümlülüğü, MASAK mevzuatında sayılan yükümlüler için geçerlidir. Bankalar, sigorta ve emeklilik şirketleri, aracı kurumlar, ödeme ve elektronik para kuruluşları bunların başında gelir.

Uyum görevlisi hangi kaynakları takip etmeli?

Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr'nin yanında, kurumun tabi olduğu düzenleyicilerin internet siteleri, düzenleme taslakları ve kurul kararları. Ayrıntılı kaynak listesi için Mevzuat Takibi Nedir? ve Bankalar İçin Mevzuat Takibi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Uyum ekibinizin iş yükünü nasıl azaltabileceğimizi görmek için demo talep edin.